اسلام مکتب تعقل مبتنی بر پژوهش

آیات قرآنی که دلالت بر ضرورت و اهمیت تحقیق و شناخت مینماید بر اساس نحوة دلالتشان به چند دست تقسیم میشوند:
الف ـ تشویق به فراگیری; مانند آیة 9 سورة زمر: " قل هل یستوی الذین یعلمون والذین لا یعلمون انمایتذکراولوا الالبب (زمر،9) بگو ای رسول آنان که اهل علم ودانشند با مردم جاهل نادان یکسانند؟ خردمندان متذکر مطلبند."
ب ـ توبیخ کاهلان; مانند آیة 185 سورة اعراف که میفرماید: "أَوَ لَمْ یَنظُرُواْ فِی مَلَکُوتِ السَّمَـَوَ َتِ وَالأَْ رْض;(اعراف،185) آیا بر ملکوت آسمانها و زمین نظر نمیافکنید".
ج ـ تعظیم عالمان، مانند آیة 28 سورة فاطر: "یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَـََّؤُا;از میان بندگان خدا، تنها دانشمندان از او میترسند". یا: "یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنکُمْ وَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ دَرَجَـَت;(مجادله،11) خداوند کسانی را که ایمان آورده اند و کسانی را که علم به آنان داده شده درجات عظیمی می بخشد".
د ـ ذم تقلید، مانند آیة 3 سورة حج: "وَ مِنَ النَّاسِ مَن یُجَـَدِلُ فِی اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطَـَنٍ مَّرِیدٍ ; گروهی از مردم، بدون هیچ علم و دانشی به مجادله دربارة خدا بر میخیزند; و از هر شیطان سرکشی پیروی میکنند".
ه -تکریم علم، مثل آیة 99 سورة حجر: "وَ اعْبُدْ رَبَّکَ حَتَّیَ یَأْتِیَکَ الْیَقِینُ ; خداوند را عبادت نما تا به یقین نائل گردی." و نیز آیة 12 سورة طلاق: "اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَمَـَوَ َتٍ وَ ... لِتَعْلَمُوَّاْ أَنَّ اللَّهَ عَلَیَ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیر; خداوند همان کسی است که هفت آسمان را آفرید، و... تا بدانید خداوند بر هر چیز تواناست".
از آنچه گذشت دانسته میشود، از نظر قرآن کریم انسان در جمیع شئون و ارتباطات خود، موظف است بر اساس تحقیق و پژوهش راه را طی کند. در احادیث نیز به این مسأله مهم در موارد متعددی اشاره گردیده است مانند: "اطلبوا العلم و لو بالصین فان طلب العلم فریضة علی کل مسلم; دانش و تحقیق را فرا گیرید اگرچه در کشور چین باشد; زیرا فراگیری علم بر هر فرد مسلمانی واجب است".

( میزان الحکمه، محمد ری شهری، ج 3، ص 2070، ح 13740.)

 

/ 1 نظر / 4 بازدید
م.ص

سلام عالی بود ممنون